عید قربان

اعمال روز عید قربان

روز دهم ذیحجه، روز عید قربان است و بسیار روز شریفی است و اعمال آن چند چیز است:

1- غسل . که در این روز سنّت مؤکد است و بعضی از علماء واجب دانسته‎اند.

2- اقامه نماز عید قربان، به همان نحو که در عید فطر ذکر شده است. اما در این روز مستحب است که بعد از نماز، با گوشت قربانی افطار شود.

3- خواندن دعاهائی که وارد شده پیش از نماز عید و بعد از آن و در اقبال ذکر شده و شاید بهترین دعاهای این روز، دعای چهل و هشتم صحیفه سجادیه باشد که اوّل آن "اَللّهُمَّ هذا یَوْمٌ مُبارَکٌ" است.

4- خواندن دعای چهل و ششم صحیفه سجادیه که اینگونه آغاز می‎شود: "یا مَنْ یَرْحَمُ مَنْ لا یَرْحَمُهُ الْعِبادُ". 

5- خواندن دعای ندبه .

6- قربانی کردن؛ که سنّت مؤکّد است .

7- خواندن تکبیرات برای کسی که در منا باشد بعد از پانزده نماز که اولش نماز ظهر روز عید است و آخرش نماز صبح روز سیزدهم است. و کسانی که در سایر شهرها هستند نیز بعد از ده نماز از ظهر روز عید تا صبح دوازدهم این تکبیرات را بگویند. تکبیرات بنا بر روایت صحیح در اصول کافی از این قرار است :

اللهُ اَکْبَرُ اللهُ اَکْبَرُ لا اِلهَ اِلا اللهُ وَاللهُ اَکْبَرُ اللهُ اَکْبَرُ اللهُ اَکْبَرُ ولِلّه الْحَمْدُ اللّهُ َکْبَرُ

خدا بزرگتر از توصیف است، معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگتر است، و ستایش خاص خدا است

اعَلی ما هَدانا اَللّهُ اَکْبَرُ عَلی ما رَزَقَنا مِنْ بَهیمَةِ الاْنْعامِ

خدا بزرگتر است بر آنچه ما را راهنمائی کرد خدا بزرگتر است بر آنچه روزی ما کرد از چهارپایان انعام (شتر و گاو و گوسفند)

وَالْحَمْدُلِلّهِ عَلی ما اَبْلانا.

و ستایش خاص خدا است برای آنکه آزمود ما را .

و مستحب است که به مقداری که توانایی است این تکبیرات بعد از نمازها تکرار شود.

 

منبع:

مفاتیح الجنان

                          

اعمال شب عرفه

درباره شب عرفه روايت شده است كه دعاى خير در آن مستجاب است و كسى كه در آن به فرمانبردارى خداى متعال مشغول شود پاداش صد و هفتاد سال را دارد. شب مناجات بوده و كسى كه در آن شب توبه كند خداوند او را مى بخشد. و مستحب است دعايى كه اول آن ((اللهم يا شاهد كل نجوى )) مى باشد، خوانده شود.
از مضامين اين مناجات گرانقدر غافل نشو. اگر اهلش باشى علومى در آن وجود دارد كه سزاوار است مسلمانان تمام عمرش را صرف تحصيل آن نمايد. با زنده دلى و حضور قلب با آن دعا كن نه با غفلت .
درباره اسماء، صفات و كارهاى خداوند كه در آن آمده است انديشه نما كه اگر مقدار بسيار كمى از حقايق آن را درك و بعضى از مرادات آن را بفهمى اين مطالب را باور خواهى كرد.
منظور از نامهايى كه در اين دعا با آن به خدا سوگند ياد مى شود، نام لفظى و زبانى است ، يا اسمى است كه وجود خارجى و عينى دارد؟ شايد با تفكر در آن بخصوص در فرازهايى مانند: و باسمك الذى رفعت به السموات بلا عمد و سطحت به الارض ...؛ و به نامت كه با آن آسمانها را بى ستون برافراشته و زمين را گسترده نمودى ... دريابى كه مراد اسم عينى است . و نيز اين فراز: و باسمك السبوح القدوس البرهان الذى هو نور على كل نور، و نور من نور، و نور يضيئى ء منه كل نور اذا بلغ الارض انشقت ...؛ با نام سبوح ، قدوس و برهانت كه نور آن افزون از تمام نورها و نورى است از نور و نورى است كه هر نورى از آن روشنى مى گيرد، و آنگاه كه به زمين رسد شكافته مى گردد... با نامهاى لفظى سازگارى ندارد. زيرا اين صفات را در نامهاى لفظى نمى توان تصور كرد مگر اين كه آنها را طورى تفسير كنيم كه به نامهايى كه وجود خارجى دارند برگردند.
در اين مناجات و بيشتر مناجاتهاى طولانى تصريح شده است كه وجود هر چيز و آفريدن آن فقط با نامهاى خداست كه از اين مطلب نبايد غفلت نمود. بهمين جهت در اين معانى انديشه كن ، شايد با نور تفكر به علوم حقيقى كه تاكنون از آن غافل بوده اى و اسرار وجود دسترسى پيدا كنى . همان كه در قرآن عزيز با عبارت ايمان به خدا، فرشتگان ، كتابها و پيامبران او و روز قيامت ، به آن اشاره شده است . و آنگاه نعمت كسى كه اين مطالب را به تو آموخته است سپاسگزارى كن .
از پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) نيز ده تسبيح روايت شده است كه اگر كسى آن را هزار بار بخواند، هر چيزى كه از خدا بخواهد به او عنايت مى فرمايد مگر اين كه قطع رحم يا گناهى را درخواست نمايد.
زيارت امام حسين (عليه السلام ) در اين شب مستحب است .
از كارهاى مهم اين شب مراجعه به حاجيان معصوم (عليهم السلام ) در اول و آخر آن است ، همانگونه كه بارها در اوقات شريف گفته ايم .

المراقبات

درد احبا نمی‌برم به اطبا

طایر مسکین که مهر بست به جایی

گر بکشندش نمی‌رود به دگر جا

غیرتم آید شکایت از تو به هر کس

درد احبا نمی‌برم به اطبا

ذی الحجه

lماه ذي حجة دوازدهمين و آخرين ماه قمري است، که با پايان آن، سال هجري قمري نيز به پايان مي رسد و سال جديدي آغاز مي گردد.

اين ماه، يکي از ماه هاي حرام سال است که خداوند متعال براي عبادت، زيارت، مسافرت ، و ترک جنگ و قتال مردم تعيين کرده است و در قرآن مجيد نيز به آن اشاره نموده و حفظ حرمت آن را بر همه مردم به ويژه مسلمانان، لازم و واجب دانست: اِنَّ عِدَةَ الشُّهورِ عند اللهِ اثنا عَشَرَ شَهراً في کِتابِ اللهِ،يومَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الأرضَ، مِنها اَربَعَةٌ حُرُمٌ، ذلِکَ الدينُ القَيمُ، فلا تَظلِمُوا فيهِنَّ اِن اَنفُُسَکُم. (1)

ماه هاي حرام سال عبارتند از: محرم، رجب، ذي قعده و ذي حجّه ؛ که از ميان آنها ماههاي ذيقعده، ذي حجّه و محرم الحرام به هم پيو سته اند ولي ماه رجب، منفرد واقع شده و به ماه حرام ديگري متصل نيست.

اين ماه از ماه هاي شريف و برجسته سال است و به خاطر بر خورداري از موقعيتهاي مهم عبادي،اجتماعي و تاريخي در جايگاه رفيع و منزلت عالي ديني ومذهبي قرار دارد.

زيرا دهه نخست آن از ايام معروف سال و روز هاي ويژه حج و زيارت خانه خدااست.

عيد سعيد قربان [اضحي]، عيد سعيد غدير، ماجراي مباهله وبسياري از رويدادهاو مناسبتهاي مهم ديني و مذهبي در اين ماه شريف قرار گرفته انددهه نخست ذي حجّه،ايام ويژه عبادت و تقرب الهي است.
قرآن کريم، در سوره حج، به آن اشاره کرد و فرمود:وَ يذ کُرُوا اسمَ اللهِ في أيامٍ مَعلُوماتٍ. (6)
يعني: تا خدا را در اين ايام معلوم ياد کنيد.
امام صادق(ع) در روايتي فرمود:ايام معلوم[د رآيه مذکور]دهه اول ذي حجّه است. (7)

پيامبر(ص) اسلام فرمود: روزهايي نيست، که عمل صالح درآن محبوبتر باشد نزد پروردگارسبحان، ازاين ده روز[دهه اول ذي حجّه]. گفتند:اي رسول خدا حتي جهاد در راه خدا؟

پيامبر(ص)حتّي جهاد در راه خدا،مگر کسي که با جان ومال خويش جهاد کند و برگشتي براي او نباشد [و در راه خدا به شهادت رسد]. (8)

اين روايت شريف نبوي، از طريق ابن اشناس بزّاز به گونه اي ديگر نقل گرديد، که پيامبر(ص) فرمود:هيچ يک از روز ها نزد خدا بهتر و پاداشش بيشتر از دهه اضحي [قربان] نيست.

شخصي گفت: حتي جهاد در راه خدا؟
پيامبر(ص):حتي جهاد در راه خدا، مگر کسي که با جان و مال خويش به جهاد پردازد
و همه چيز خود را در اين راه فدا کند (9)

در اين جا به برخي از أعمال عبادي اين دهه مبارک اشاره مي کنيم:

نماز شب هاي دهه اول.

امام جعفر صادق(ع) فرمود: پدرم محمد بن علي[امام محمد باقر (ع)]به من فرمود: پسرم! هيچ گاه در دهه اوّل ذي حجّه، خواندن دو رکعت نماز را ترک مکن. اين نماز ميان مغرب و عشا خوانده مي شود و در هر رکعت، پس از قرائت سوره حمد و سوره توحيد [قل هو الله احد ]،اين آيه خوانده شود:وَ واعَدنا مُوسي ثَلا ثينَ لَيلةً... (10)

هر کسي اين نماز را بخواند،حاجيان را در پاداش حجشان شريک خواهد بود، اگر چه خود به حج نپرداخته باشد. (11)

2-روزه گرفتن نه روز اول اين دهه که بنا به روايتي از امام موسي کاظم(ع) پاداش روزه تمام عمر را دارد. (12)

3- خواندن دعاهاي مأثور، از جمله دعايي که از روز اول تاروز عرفه،در عقب نماز صبح و پيش از نماز مغرب خوانده مي شودو امام صادق(ع) آن را د راين ايام مي خواند و آن عبارت است از: اللهم هذه الايام التي فضلتها علي الايام و شرفتها... (13)

و خواندن پنج دعايي که جبرييل امين براي حضرت عيسي(ع)هديه آورد و آن دعا عبارت

است: أشهد ان لا اله الا الله، وحده لا شريک له، له الملک و له الحمد... (14)

هم چنين خواندن تهليلاتي که از حضرت امير مؤمنان،امام علي(ع)، نقل شد و داراي ثواب بسيار است و اگر روزي ده بار خوانده شود،بهتر است و آن عبارت است از:لا اله الاّ الله عدد الليالي و الدهور، لا اله الاّ الله عدد امواج البحور... (15)

به هر روي، اين ايام، ايام مغتنمي است که خداوند سبحان به بندگانش ارزاني داشته و بندگان نيز با أعمال و کردار خويش، خود را به خدايشان نزديکتر کرده و رابطه خود را با او صميمي تر وعميق تر مي کنند. (16)

پی نوشت:
1. سوره توبه [9]، آيه36 2. الخصال [شيخ صدوق]، ج1، ص225 3. حليةالاوليا [ابو نعيم اصفهاني]،ج6،ص15 4. المراقبات [ميرزا جواد ملکي تبريزي]، ص419 5. الا قبال بالاعمال الحسنة[سيد بن طاووس]، ج 2، ص31 6. سوره حج [22]، آيه 28 7. الاقبال بالاعمال الحسنه [سيد بن طاووس]،ج 2، ص 34 8. همان 9. همان، ص 35 10. سوره اعراف[7]، آيه162 11. الاقبال بالاعمال الحسنه،ج2، ص35 12. همان، ص 48 13. همان،ص 45 14. همان، ص 46 15. همان،ص 47 16. نک: المراقبات [ميرزا جواد ملکي تبريزي]، ص421 ؛ مفاتيح الجنان[شيخ عباس قمي]،اعمال دهه اول ذي حجة.
http://erfan.ir/farsi/occasion/haj/article1.html 

اعمال روز دحو الأرض در کتاب «المراقبات»

فردا سه شنبه 11 آبان 1389 مصادف با 25 ذی قعده روز دحو الارض است


مفهوم‌شناسی دَحْوُ الأرْض (1)

دحوالارض را به گسترش زمین از زیر کعبه تفسیر کرده‌اند. (2)

امام رضا علیه السلام دراین‌باره می‌فرماید: «روز بیست و پنجم ذیقعده روز ولادت ابراهیم خلیل ‌(علیه السلام) و عیسی مسیح‌ (علیه السلام) است و روزی است که زمین از زیر کعبه گسترده شده است». (3)

همچنین نقل شده است که در چنین روزی حضرت آدم ‌(علیه السلام) به زمین هبوط کرده است. (4)

 

دَحْوُ الأرْض در کلام خدا

به گفته مفسّران، آیه شریفه «وَ الْاَرْضَ بَعْدَ ذلِکَ دَحیها» (6) اشاره به دحوالارض دارد و گفتهاند: «منظور از آن نیز این است که در آغاز، تمام سطح زمین را آب‌های حاصل از باران‌های سیلابی نخستین فراگرفته بود. این آب‌ها به تدریج در گودال‌های زمین جای گرفتند و خشکی‌ها از زیر آب سر برآوردند و روز به روز گسترده‌تر شدند تا به وضع فعلی درآمدند.» (7) و نخستین برآمدگی نیز که آشکار شد، کعبه بوده است.

در این‌باره در آیه دیگری به بیانی دیگر می‌خوانیم: «وَ هُوَ الَّذی مَدَّ الْاَرْضَ» (8)

در تفسیر این آیه نیز آمده است: «خداوند زمین را به‌گونه‌ای گسترد که برای زندگی انسان و پرورش گیاهان و جانداران آماده باشد؛ گودال‌ها و سراشیبی‌های تند و خطرناک را به وسیله فرسایش کوه‌ها و تبدیل سنگ‌ها به خاک پر کرد و آنها را مسطح و قابل زندگی ساخت؛ درحالی‌که چین‌خوردگی‌های نخستین آن، به‌گونه‌ای بودند که اجازه زندگی به انسان را نمی‌دادند». (9)

 

برخی از اعمال و آداب روز بیست و پنجم ذی‌القعده: (10)

1. روزه گرفتن که این روز، یکی از چهار روزی است که در تمام سال، به فضیلت روزه ممتاز است.

2. ذکر فراوان خدا

3. خواندن دو رکعت نماز، نزدیک ظهر به این کیفیت: در هر رکعت بعد از حمد پنج مرتبه سوره الشّمس بخواند و آنگاه بعد از سلام نماز بگوید: «لا حَوْلَ و لا قوَّهَ اِلّا بِالله العلی العظیم» و سپس این دعا را بخواند: یا مُقیلَ الْعَثَراتِ اَقِلْنی عَثْرَتی یا مُجیبَ الدَّعَواتِ اَجِبْ دَعْوَتی یا سامِعَ الْاَصْواتِ اِسْمَعْ صَوْتی وَ ارْحَمْنی و تَجاوَزْ عَنْ سَیئاتی وَ ما عِنْدی یا ذَالْجَلالِ وَ الْاِکْرام. (11)

4. خواندن دعایی که با این عبارت شروع می‌شود: اللّهمّ یا داحِی الْکعبهَ وَ فالِقَ الْحَبَّة... (12)

 

اعمال روز دحو الأرض در کتاب «المراقبات» (13)

1. آگاهی از نعمتهای الهی این روز

كار مهم در این ماه آگاهى از نعمتهایى است كه خداوند در روز «دحوالارض ؛ گسترش زمین» به بشر ارزانى داشته است. زیرا آگاهى از نعمت و كم و كیف آن اولین مرتبه شكر است. همانگونه كه در روایات بر این مطلب تصریح و در علم اخلاق ثابت شده است.

در روایات زیادى آمده است كه در بیست و پنجم ذى القعده كعبه نصب گردیده، زمین گسترده شده، آدم پایین آمده، خلیل و عیسى (علیهما السلام) متولد شدند و رحمت پخش شده است.

از امیرالمؤمنین (علیه السلام) روایت شده است كه فرمودند: «اولین رحمتى كه از آسمان به زمین نازل شد، در بیست و پنجم ذى القعده بود. كسى كه این روز را روزه داشته و شبش را به عبادت بایستد، عبادت صد سال را كه روزش را روزه و شبش را در عبادت باشد، خواهد داشت. هر گروهى كه در این روز براى ذكر پروردگار بزرگشان گرد هم آیند، پراكنده نمى گردند مگر این كه خواسته آنان داده مى شود. در این روز یك میلیون رحمت نازل مى شود كه نود و نه هزار تاى آن براى روزه داران این روز و عبادت كنندگان این شب خواهد بود.»

2. دو ركعت نماز در این روز

که در بالا گذشت

3. نیز مستحب است دعایى را كه اول آن «یا داحى الكعبة» است بخواند.

پی نوشت ها:

(1) اشارات، شماره 115

(2) سیدمصطفی حسین دشتی، معارف و معاریف، ج 3، ص257

(3) محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج 97، ص122

(4) میرزا جواد ملکی تبریزی، مراقبات، ج 2، ص186

(5) اشارات، شماره 115

(6) نازعات/ 30؛ و زمین را بعد از آن با غلتانیدن گسترش داد

(7) گروهی از نویسندگان، تفسیر نمونه، ج26، صص 100 و 101

(8) رعد/ 3؛ و اوست کسی که زمین را گسترش داد

(9) گروهی از نویسندگان، تفسیر نمونه، ج10، ص 113

(10) شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان، باب دوم، اعمال ماه ذیالقعدة...

(11) وسائل‏الشیعة، ج8، ص182؛ إقبال‏الأعمال، ص314؛ المصباح‏للكفعمی، ص657

(12) إقبال‏الأعمال، ص312؛ البلدالأمین، ص243؛ المصباح‏للكفعمی، ص658؛ مصباح‏المتهجد، ص669

(13) مراقبات، صص 186 تا 194

http://www.tebyan.net/hawzah/hawzah_daycalendar/2010/11/1/142206.html