تماشای جان

فردا سه شنبه 11 آبان 1389 مصادف با 25 ذی قعده روز دحو الارض است


مفهوم‌شناسی دَحْوُ الأرْض (1)

دحوالارض را به گسترش زمین از زیر کعبه تفسیر کرده‌اند. (2)

امام رضا علیه السلام دراین‌باره می‌فرماید: «روز بیست و پنجم ذیقعده روز ولادت ابراهیم خلیل ‌(علیه السلام) و عیسی مسیح‌ (علیه السلام) است و روزی است که زمین از زیر کعبه گسترده شده است». (3)

همچنین نقل شده است که در چنین روزی حضرت آدم ‌(علیه السلام) به زمین هبوط کرده است. (4)

دَحْوُ الأرْض در کلام خدا

به گفته مفسّران، آیه شریفه «وَ الْاَرْضَ بَعْدَ ذلِکَ دَحیها» (6) اشاره به دحوالارض دارد و گفتهاند: «منظور از آن نیز این است که در آغاز، تمام سطح زمین را آب‌های حاصل از باران‌های سیلابی نخستین فراگرفته بود. این آب‌ها به تدریج در گودال‌های زمین جای گرفتند و خشکی‌ها از زیر آب سر برآوردند و روز به روز گسترده‌تر شدند تا به وضع فعلی درآمدند.» (7) و نخستین برآمدگی نیز که آشکار شد، کعبه بوده است.

در این‌باره در آیه دیگری به بیانی دیگر می‌خوانیم: «وَ هُوَ الَّذی مَدَّ الْاَرْضَ» (8)

در تفسیر این آیه نیز آمده است: «خداوند زمین را به‌گونه‌ای گسترد که برای زندگی انسان و پرورش گیاهان و جانداران آماده باشد؛ گودال‌ها و سراشیبی‌های تند و خطرناک را به وسیله فرسایش کوه‌ها و تبدیل سنگ‌ها به خاک پر کرد و آنها را مسطح و قابل زندگی ساخت؛ درحالی‌که چین‌خوردگی‌های نخستین آن، به‌گونه‌ای بودند که اجازه زندگی به انسان را نمی‌دادند». (9)

برخی از اعمال و آداب روز بیست و پنجم ذی‌القعده: (10)

1. روزه گرفتن که این روز، یکی از چهار روزی است که در تمام سال، به فضیلت روزه ممتاز است.

2. ذکر فراوان خدا

3. خواندن دو رکعت نماز، نزدیک ظهر به این کیفیت: در هر رکعت بعد از حمد پنج مرتبه سوره الشّمس بخواند و آنگاه بعد از سلام نماز بگوید: «لا حَوْلَ و لا قوَّهَ اِلّا بِالله العلی العظیم» و سپس این دعا را بخواند: یا مُقیلَ الْعَثَراتِ اَقِلْنی عَثْرَتی یا مُجیبَ الدَّعَواتِ اَجِبْ دَعْوَتی یا سامِعَ الْاَصْواتِ اِسْمَعْ صَوْتی وَ ارْحَمْنی و تَجاوَزْ عَنْ سَیئاتی وَ ما عِنْدی یا ذَالْجَلالِ وَ الْاِکْرام. (11)

4. خواندن دعایی که با این عبارت شروع می‌شود: اللّهمّ یا داحِی الْکعبهَ وَ فالِقَ الْحَبَّة... (12)

اعمال روز دحو الأرض در کتاب «المراقبات» (13)

1. آگاهی از نعمتهای الهی این روز

كار مهم در این ماه آگاهى از نعمتهایى است كه خداوند در روز «دحوالارض ؛ گسترش زمین» به بشر ارزانى داشته است. زیرا آگاهى از نعمت و كم و كیف آن اولین مرتبه شكر است. همانگونه كه در روایات بر این مطلب تصریح و در علم اخلاق ثابت شده است.

در روایات زیادى آمده است كه در بیست و پنجم ذى القعده كعبه نصب گردیده، زمین گسترده شده، آدم پایین آمده، خلیل و عیسى (علیهما السلام) متولد شدند و رحمت پخش شده است.

از امیرالمؤمنین (علیه السلام) روایت شده است كه فرمودند: «اولین رحمتى كه از آسمان به زمین نازل شد، در بیست و پنجم ذى القعده بود. كسى كه این روز را روزه داشته و شبش را به عبادت بایستد، عبادت صد سال را كه روزش را روزه و شبش را در عبادت باشد، خواهد داشت. هر گروهى كه در این روز براى ذكر پروردگار بزرگشان گرد هم آیند، پراكنده نمى گردند مگر این كه خواسته آنان داده مى شود. در این روز یك میلیون رحمت نازل مى شود كه نود و نه هزار تاى آن براى روزه داران این روز و عبادت كنندگان این شب خواهد بود.»

2. دو ركعت نماز در این روز

که در بالا گذشت

3. نیز مستحب است دعایى را كه اول آن «یا داحى الكعبة» است بخواند.

پی نوشت ها:

(1) اشارات، شماره 115

(2) سیدمصطفی حسین دشتی، معارف و معاریف، ج 3، ص257

(3) محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج 97، ص122

(4) میرزا جواد ملکی تبریزی، مراقبات، ج 2، ص186

(5) اشارات، شماره 115

(6) نازعات/ 30؛ و زمین را بعد از آن با غلتانیدن گسترش داد

(7) گروهی از نویسندگان، تفسیر نمونه، ج26، صص 100 و 101

(8) رعد/ 3؛ و اوست کسی که زمین را گسترش داد

(9) گروهی از نویسندگان، تفسیر نمونه، ج10، ص 113

(10) شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان، باب دوم، اعمال ماه ذیالقعدة...

(11) وسائل‏الشیعة، ج8، ص182؛ إقبال‏الأعمال، ص314؛ المصباح‏للكفعمی، ص657

(12) إقبال‏الأعمال، ص312؛ البلدالأمین، ص243؛ المصباح‏للكفعمی، ص658؛ مصباح‏المتهجد، ص669

(13) مراقبات، صص 186 تا 194